Endurvinnsla aukist um 62% á tæpum tveimur áratugum
Þann 27. febrúar n.k. opnar SORPA bs nýja endurvinnslustöð við Breiðhellu í Hafnarfirði. Stöðin er byggð í samræmi við nýjustu kröfur um slíka starfsemi og verður öll hin glæsilegasta með öryggismál og aðgengi í fyrirrúmi. Opnunartími stöðvarinnar er alla virka daga frá 8:00-19:30 og 10:00-18:30 um helgar.
Mikil vitundarvakning hefur átt sér stað í umhverfismálum og úrgangsstjórnun á liðnum misserum og framfarir í framhaldi af því. Eitt að markmiðum SORPU er að stuðla að aukinni endurnýtingu, endurnotkun og endurvinnslu úrgangs í samstarfi við fyrirtæki og almenning á höfuðborgarsvæðinu og minnka með þeim hætti þann úrgang sem annars færi til urðunar. Hafa ber í huga að áður en SORPA hóf störf var mest allur úrgangur urðaður á gömlu Gufuneshaugunum, hvort heldur var húsasorp, framleiðsluúrgangur eða bílhræ.
Þegar SORPA tók til starfa árið 1991 var enginn skilgreindur endurvinnslufarvegur fyrir úrgang frá heimilum né fyrirtækjum landsins. Sama ár kom fyrirtækið á fót átta endurvinnslustöðvum sem staðsettar eru víðsvegar um höfuðborgarsvæðið sem til dagsins í dag þjónusta almenning á svæðinu og gerir honum kleift að koma með flokkaðan úrgang. Eins höfðu spilliefni verið urðuð án athugasemda fram til ársins 1990 þegar efnamóttaka SORPU tók til starfa. Fróðlegt er að sjá hve mikið magn úrgangs hefur farið til endurvinnslu eða endurnýtingar á tímabilinu, hve miklu magni spilliefna hefur verið eytt á viðurkenndan hátt og eins hvernig sá úrgangur sem hefur verið urðaður hefur nýst með nýrri þekkingu og tækni sem SORPA hefur átt frumkvæði að, að innleiða hér á landi.
Óhætt er að segja að SORPA hafi verið í fararbroddi í meðhöndlun úrgangs enda hafa sífellt fleiri möguleikar skapast á því sviði, samfara auknum skilningi almennings og fyrirtækja á nauðsyn þess að nýta efnisleg verðmæti sem best. Hinn almenni borgari og fyrirtæki, stór og smá, hafa tekið virkan þátt í að koma hráefnum sem felast í úrganginum til endurvinnslu en um 72% úrgangs sem berst til endurvinnslustöðvanna af höfuðborgarsvæðinu fer til endurvinnslu eða endurnýtingar á einn eða annan hátt. Til samanburðar má geta þess að á fyrsta starfsári SORPU fóru um 10% úrgangs í þann farveg. Síðan þá hafa sífellt bæst við nýir endurvinnsluflokkar sem SORPA tekur á móti og kemur til endurvinnslu innanlands sem utan í samvinnu við ýmsa aðila. Í dag er hægt að flokka í 27 mismunandi efnisflokka.
Allt frá fyrstu dögum fyrirtækisins hefur verið tekið við flokkuðum pappa og öðrum pappír til endurvinnslu, timbri og málmi. Hreint timbur er kurlað niður í timburtætara móttökustöðvar SORPU og er allt endurnýtt sem kolefnisgjafi í stað kola og koks við framleiðslu járnblendis í verksmiðju Íslenska Járnblendifélagsins hf., Grundartanga. Þesskonar endurnýting á timbri var sú fyrsta sinnar tegundar í heiminum. Timbur hefur hingað til oftast verið nýtt sem orkugjafi en við sem höfum vistvæna orku frá virkjun vatnsafls nýtum timbrið betur á þennan hátt.
Það eru ógrynnin öll af málmum sem berast endurvinnslustöðvunum, hvort sem er í formi gamallar þvottavélar sem endað hefur sína lífdaga eða smærri hluta svo sem niðursuðudósa, málmloka, álpappírs eða þríhjóls. Umhverfislegur ávinningur af endurvinnslu málms er meðal annars sá að það verður minni ágangur á nýtt hráefni sem unnið er úr jörðu með námuvinnslu og það tekur allt að 95% minni orku að endurnýja málm en að búa til nýjan frá grunni.
Árið 1993 hóf SORPA farsælt samstarf við líknarfélög Hjálparstarf kirkjunnar, Mæðrastyrksnefnd, Hjálpræðisherinn og Rauða kross Íslands um endurnýtingu nytjamuna, í gegnum Góða hirðirinn. Markmið Góða hirðisins er að stuðla að endurnotkun, minnka sóun og láta gott af sér leiða. Á endurvinnslustöðvum SORPU eru sérstakir nytjagámar þar sem fólk getur losað sig við gamla hluti sem enn hafa óskert notagildi. Þannig má forða hlutum með reynslu og sögu, frá endanlegri förgun og finna þeim nýtt hlutverk í nýju umhverfi hjá nýjum eigendum. Hlutirnir fara í sölu hjá Góða hirðinum og rennur ágóði af sölunni til hjálparstarfs og góðgerðarmála. Árið 2009 úthlutaði SORPA 18 milljónum til góðgerðamála.
Sú vitundarvakning sem hefur átt sér stað í úrgangsmálum hefur einnig náð til orkumála en aukinn áhugi er meðal almennings um umhverfisvænt eldsneyti. Frá 1994 hefur SORPA unnið að rannsóknum á metangasmyndun á urðunarstaðnum í Álfsnesi. Metan er eldsneyti sem unnið er úr hauggasi og með því að nota metan í stað bensíns eða gasolíu er unnt að draga verulega úr mengun. Sama ár stóð SORPA fyrir tilraunarjarðgerð sem hefur þróast með árunum í hágæða jarðvegsbætir sem kallast MOLTA sem er eingöngu framleiddur úr grasi og kurluðum trjágreinum.
Það var í júní 1995 að skipulögð söfnun dagblaða/tímarita hófst formlega en þá voru settir grenndargámar fyrir dagblöð og tímarit víðs vegar um höfuðborgarsvæðið. Allt frá þeim tíma hafa íbúar svæðisins skilað pappírsúrgang í grenndargáma og hafa skil á flokkuðum dagblöðum og tímaritum aukist jafnt og þétt í gegnum árin. Árið 1997 var svo farið að safna fernum til endurvinnslu í gegnum grenndarkerfið og í dag eru 80 grenndarstöðvar starfræktar á höfuðborgarsvæðinu. Á hverri stöð eru tveir gámar sem taka við flokkuðum úrgang, annars vegar er blár gámur sem að tekur við pappír, fernum og sléttum pappa og í græna gáminn fara plastumbúðir.
Samstarf við Skóverslun Steinar Waage hófst 1996 en þá voru settar tunnur undir skó inná allar endurvinnslustöðvar SORPU undir slagorðinu „Látum skóna ganga aftur". Almenningur tók söfnuninni mjög vel og er í dag tekið á móti skóm á stöðvunum í samstarfi við Kristniboðssamtök Íslands sem ýmist gefur þá eða selur og rennur ágóðinn til líknarstarfs.
Samstarfið við RKÍ um söfnun á fatnaði, teppum, gardínum og sængurverum, hófst með skipulögðum hætti í febrúar 2000. Ótrúlegt magn hefur borist inn á stöðvarnar frá því söfnunin hófst og segja má að það sýni vel það neyslumynstur og lífsvenjur sem við Íslendingar lifum eftir. Við erum neysluþjóð en með stórt hjarta og leyfum þeim sem minna mega sín að njóta með okkur. Við gefum til líknarmála og komum því sem nýtist okkur ekki lengur í áframhaldandi notkun.
Þann 27. febrúar n.k. verður opnuð ný og fullkomin endurvinnslustöð við Breiðhellu 8-10 í Hafnarfirði. Sama dag verður stöðinni við Miðhraun í Garðabæ lokað og starfsemi þar lögð af. Nýja stöðin er glæsileg, rúmgóð og með öryggi allra í fyrirrúmi. Unnið var útfrá nýrri hugsun hvað varðar öryggismál og aðgengi með því að aðskilja umferð viðskiptavina og þjónustuaðila um stöðina. Athafnarými viðskiptavina er með besta móti sem auðveldar þeim að sinna erindum sínum í ró og næði án þess að lenda í þrengslum og biðröðum. Á stöðinni er tekið við hátt í þrjátíu úrgangsflokkum og sérstök gryfja er á svæðinu fyrir garðaúrgang.
“Við fengum Jörðina ekki í arf frá forfeðrum okkar, við erum með hana að láni hjá börnunum okkar” segir gamalt máltæki Indíána. Íslenskt samfélag hefur einkennst af mikilli neyslu og því lætur nærri að endurvinnsla sé eina leiðin sem okkur er fær til að koma í veg fyrir að við göngum of nærri auðlindum okkar. Það er auðvelt að flokka og með stöðugri þróun og aukinni meðvitund fólks um það hráefni sem leynist í úrganginum eykst magn úrgangs sem fer til endurnýtingar og endurvinnslu. Hjálpumst að við að bæta umhverfið og upplifum umhverfisvernd í verki.
